Dấu Hiệu Tự Kỷ Theo Mốc Tháng Cụ Thể: Nhận Biết Sớm Để Can Thiệp Kịp Thời
Việc nhận biết dấu hiệu tự kỷ theo mốc tháng cụ thể là vô cùng quan trọng để can thiệp sớm và hỗ trợ trẻ phát triển tốt nhất. Bài viết này Miwako cung cấp cho cha mẹ thông tin chi tiết về dấu hiệu tự kỷ theo mốc tháng cụ thể, từ giai đoạn sơ sinh đến những năm đầu đời.
Nhận Biết Dấu Hiệu Tự Kỷ Theo Mốc Tháng
Về Giao Tiếp Và Tương Tác Xã Hội
-
Ít giao tiếp bằng mắt: Trẻ có thể không nhìn vào mắt người chăm sóc khi được bế, cho ăn, hoặc chơi đùa. Trẻ có thể nhìn lướt qua hoặc nhìn đi chỗ khác.
-
Không phản ứng với giọng nói hoặc biểu cảm khuôn mặt của người khác: Trẻ có thể không thay đổi biểu cảm hoặc có phản ứng gì khi người lớn nói chuyện, cười hoặc làm mặt hề với trẻ.
-
Không có những biểu hiện vui mừng khi nhìn thấy người thân quen: Trẻ thường tỏ ra vui mừng, vẫy tay chân hoặc cười khi nhìn thấy cha mẹ hoặc người thân quen. Trẻ có dấu hiệu tự kỷ có thể không có những biểu hiện này.
Về Vận Động Và Cảm Giác
-
Cơ thể mềm nhũn hoặc cứng đờ: Trẻ có thể khó bế hoặc có vẻ cứng đờ khi được bế, không ôm sát vào người chăm sóc.
-
Ít vận động hoặc vận động quá nhiều: Trẻ có thể ít vận động tay chân hoặc ngược lại, vận động quá nhiều một cách không có mục đích.
-
Phản ứng bất thường với âm thanh hoặc ánh sáng: Trẻ có thể không phản ứng với âm thanh lớn hoặc ngược lại, phản ứng quá mạnh mẽ với những âm thanh nhỏ. Tương tự, trẻ có thể không chú ý đến ánh sáng hoặc bị kích thích bởi ánh sáng.
Những Điều Cần Lưu Ý
-
Việc chẩn đoán tự kỷ ở trẻ nhỏ rất phức tạp và cần được thực hiện bởi các chuyên gia y tế.
-
Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về sự phát triển của con mình, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Phát hiện và can thiệp sớm sẽ mang lại hiệu quả tốt nhất cho trẻ.
Dấu Hiệu Tự Kỷ Ở Trẻ Sơ Sinh & Trẻ Nhỏ Theo Từng Giai Đoạn Tháng
Giao tiếp và Tương tác Xã hội
-
Không bập bẹ: Trẻ phát triển bình thường thường bắt đầu bập bẹ, tạo ra các âm thanh như “ba ba”, “ma ma” trong giai đoạn này. Trẻ có dấu hiệu tự kỷ có thể ít bập bẹ hoặc bập bẹ ít đa dạng về âm thanh.
-
Không sử dụng cử chỉ: Trẻ thường sử dụng cử chỉ như vẫy tay chào tạm biệt, chỉ tay vào đồ vật muốn lấy hoặc lắc đầu để từ chối. Trẻ có dấu hiệu tự kỷ có thể không sử dụng hoặc sử dụng rất ít các cử chỉ này.
-
Không phản ứng hoặc phản ứng chậm khi được gọi tên: Khi được gọi tên, trẻ thường quay đầu lại hoặc nhìn về phía người gọi. Trẻ có dấu hiệu tự kỷ có thể không phản ứng hoặc phản ứng chậm chạp.
-
Ít quan tâm đến người khác: Trẻ thường thích thú quan sát và tương tác với người khác, đặc biệt là cha mẹ và người thân. Trẻ có dấu hiệu tự kỷ có thể tỏ ra ít quan tâm đến người xung quanh, thích chơi một mình và không tìm kiếm sự chú ý của người khác.
-
Không chia sẻ cảm xúc: Trẻ thường thể hiện cảm xúc của mình với người khác bằng cách cười, khóc hoặc chỉ tay vào đồ vật. Trẻ có dấu hiệu tự kỷ có thể khó khăn trong việc chia sẻ cảm xúc.
Vận động và Cảm giác
-
Chậm phát triển các kỹ năng vận động: Trẻ có thể chậm trễ trong việc lẫy, bò, ngồi hoặc đứng.
-
Khó khăn trong việc phối hợp tay mắt: Trẻ có thể gặp khó khăn trong việc với lấy đồ vật hoặc thực hiện các hoạt động đòi hỏi sự phối hợp giữa tay và mắt.
-
Phản ứng bất thường với kích thích giác quan: Trẻ có thể nhạy cảm quá mức hoặc kém nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, xúc giác, mùi vị hoặc các kích thích giác quan khác.
Bảng Mốc Phát Triển & Dấu Hiệu Tự Kỷ Cần Lưu Ý
Giao Tiếp Và Tương Tác Xã hội
-
Chậm phát triển ngôn ngữ: Trẻ 18 tháng tuổi điển hình thường có thể nói được khoảng 15-20 từ và hiểu được nhiều hơn thế. Trẻ có dấu hiệu tự kỷ có thể nói được rất ít từ hoặc thậm chí chưa nói được từ nào. Trẻ cũng có thể không sử dụng các âm thanh hoặc cử chỉ để giao tiếp.
-
Không chỉ tay vào đồ vật hoặc hình ảnh để chia sẻ sự chú ý: Trẻ ở độ tuổi này thường chỉ tay vào những thứ chúng muốn hoặc thấy thú vị để chia sẻ sự chú ý với người khác. Trẻ tự kỷ có thể không làm điều này.
-
Ít giao tiếp bằng mắt hoặc tránh giao tiếp bằng mắt: Giao tiếp bằng mắt là một phần quan trọng của tương tác xã hội. Trẻ tự kỷ thường tránh nhìn vào mắt người khác.
-
Không phản ứng với tên gọi một cách nhất quán: Trẻ thường quay đầu lại hoặc có phản ứng khi được gọi tên. Trẻ tự kỷ có thể không phản ứng, hoặc chỉ phản ứng đôi khi.
-
Khó khăn trong việc chơi cùng trẻ khác: Trẻ tự kỷ có thể không quan tâm đến việc chơi cùng trẻ khác, hoặc không biết cách tương tác và chơi cùng các bạn.
Hành Vi
-
Có những hành vi lặp đi lặp lại: Trẻ tự kỷ có thể thực hiện các hành vi lặp đi lặp lại như vỗ tay, xoay người, lắc lư hoặc xếp đồ chơi theo một thứ tự nhất định.
-
Nhạy cảm bất thường với kích thích giác quan: Trẻ có thể nhạy cảm quá mức hoặc kém nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, xúc giác, mùi vị hoặc các kích thích giác quan khác. Ví dụ, trẻ có thể sợ hãi với tiếng ồn lớn hoặc không phản ứng với đau.
Dấu Hiệu Tự Kỷ Theo Mốc Tháng (0-36 tháng)
Giao Tiếp Và Tương Tác Xã hội
-
Chậm phát triển ngôn ngữ hoặc mất kỹ năng ngôn ngữ đã có: Trẻ có thể nói rất ít từ, không sử dụng từ để giao tiếp hoặc thậm chí mất đi những từ đã từng nói được trước đó.
-
Không sử dụng các cụm từ hai từ: Trẻ điển hình ở độ tuổi này thường bắt đầu nói các cụm từ hai từ đơn giản. Trẻ tự kỷ có thể chưa làm được điều này.
-
Không bắt chước hành động hoặc lời nói của người khác: Trẻ thường học hỏi bằng cách bắt chước. Trẻ tự kỷ có thể ít bắt chước hoặc không bắt chước hành động và lời nói của người khác.
-
Ít quan tâm đến việc chơi cùng người khác: Trẻ có thể thích chơi một mình và không quan tâm đến việc tương tác với người khác, kể cả cha mẹ và anh chị em.
-
Khó khăn trong việc hiểu cảm xúc của người khác: Trẻ có thể không hiểu được khi người khác vui, buồn hoặc tức giận.
Hành Vi
-
Hành vi lặp đi lặp lại: Trẻ có thể tiếp tục thực hiện các hành vi lặp đi lặp lại như vỗ tay, xoay người hoặc lắc lư. Những hành vi này có thể trở nên thường xuyên và dữ dội hơn.
-
Sở thích hạn chế và cứng nhắc: Trẻ có thể rất gắn bó với một số đồ vật hoặc hoạt động cụ thể và phản ứng mạnh mẽ khi thói quen bị thay đổi.
-
Nhạy cảm bất thường với kích thích giác quan: Trẻ có thể tiếp tục nhạy cảm quá mức hoặc kém nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, xúc giác, mùi vị hoặc các kích thích giác quan khác.
Dấu Hiệu Tự Kỷ Theo Mốc Tháng 24 – 26 tháng tuổi
Giao Tiếp Và Tương Tác Xã hội
-
Khó khăn trong việc sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp: Trẻ có thể nói được một số từ, nhưng không sử dụng chúng để giao tiếp một cách hiệu quả. Trẻ có thể lặp lại từ hoặc cụm từ của người khác (Ít giao tiếp bằng mắt hoặc tránh giao tiếp bằng mắt: Trẻ có thể tiếp tục tránh nhìn vào mắt người khác hoặc chỉ nhìn rất thoáng qua.Không hiểu các tín hiệu xã hội: Trẻ có thể khó khăn trong việc hiểu biểu cảm khuôn mặt, ngôn ngữ cơ thể và giọng điệu của người khác.Khó khăn trong việc chơi tương tác với trẻ khác: Trẻ có thể không biết cách tham gia vào các trò chơi, chia sẻ đồ chơi hoặc tương tác với bạn bè.Thích chơi một mình: Trẻ có thể ưa thích chơi một mình hơn là chơi cùng người khác.
Hành Vi
-
Hành vi lặp đi lặp lại: Trẻ có thể tiếp tục thực hiện các hành vi lặp đi lặp lại như vỗ tay, xoay người hoặc sắp xếp đồ vật.
-
Sở thích hạn chế và cứng nhắc: Trẻ có thể rất gắn bó với một số đồ vật, hoạt động hoặc thói quen cụ thể, và phản ứng mạnh mẽ khi có sự thay đổi.
-
Nhạy cảm bất thường với kích thích giác quan: Trẻ có thể tiếp tục nhạy cảm quá mức hoặc kém nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, xúc giác, mùi vị hoặc các kích thích giác quan khác.